Historia szkoły

Historia szkoły

  • 1863 powstanie: prywatna polska szkoła dla dziewcząt w Łodzi
  • 1951 przekazanie szkoły Towarzystwu Przyjaciół Dzieci i nadanie jej numeru XII (jako 12 szkoła TDP)
  • 1959 zjazd z okazji 100-lecia szkoły. Nadanie szkole sztandaru oraz patrona Stanisława Wyspiańskiego
  • 1965 oddzielenie liceum od szkoły podstawowej, od tego momentu XII LO funkcjonuje jako samodzielna szkoła
  • 1967 pierwsza klasa koedukacyjna, szkoła przestaje być szkołą żeńską
  • 1979 przeniesienie szkoły do obecnej siedziby przy al. Anstadta 7

Powstanie szkoły 1863

Przed wybuchem powstania styczniowego w związku z narastającym nastrojami powstańczymi polskiego społeczeństwa - władze rosyjskie zgodziły się m.in. na tworzenie polskich szkół prywatnych z polskim językiem wykładowym (jednak z surowym zakazem nauczania historii Polski). Z tej sytuacji skorzystała Teofila Schmidt ze Schliessów, która w 1863 r. utworzyła w Łodzi prywatną szkołę dla dziewcząt z polskim językiem wykładowym. W pierwszym roku do szkoły uczęszczało 48 uczennic w 4 klasach.
Od tej właśnie szkoły prywatnej dla dziewcząt w Łodzi wywodzi się obecne XII Liceum Ogólnokształcące w Łodzi im. Stanisława Wyspiańskiego

Rusyfikacja 1863-1908

Teofila Schmidt była pochodzenia niemieckiego, ale silnie zasymilowana z polskim społeczeństwem. Szkoła była prowadzona w duchu patriotycznym. W momencie powstania szkoły językiem wykładowym był język polski, ale po powstaniu styczniowym oficjalnym językiem stał się język rosyjski. Pomimo tego nieoficjalnie wciąż w szkole wykładano w języku polskim i potajemnie nauczano historii polski, co było szczególnie surowo zabronione.
31 maja 1906 w wyniku strajku szkolnego Dyrekcja Naukowa w Piotrkowie zezwoliła T. Schmidt na uruchomienie pełnego 7-klasowego gimnazjum z polskim językiem wykładowym.

Janina Tymieniecka 1908-1913

W 1908 roku szkołę kupiła Janina Tymieniecka i przeniosła ją do obszerniejszego lokalu przy ul. Pasaż Majera 11 (obecnie ul. Moniuszki 11), a następnie na ul. Widzewską 42 (obecni ul. Jana Kilińskiego 42). Od roku 1910/11 szkoła zaczyna podupadać. Być może było to spowodowane trudnościami finansowymi właścicielki oraz jej złym stanem zdrowia. Z 7 klas, które powinno mieć ówczesne gimnazjum zdołano otworzyć tylko 4. W tej sytuacja p. Janina Tymieniecka odsprzedaje w 1913 r. p. Janinie Pryssewicz, która podejmuje starania o przywrócenie szkole jej dawnej świetności.

Janina Pryssewicz 1913-1934

Nowa właścicielka była doskonale przygotowana do pracy (Uniwersytet w Krakowie i Zurych). W okresie wojny przełożona oraz grono nauczycielskie uczestniczyło w działaniach na rzecz obozu niepodległościowego. Do pracy patriotycznej wciągnięto też uczennice z najstarszych klas. Po wojnie pozycja szkoły stabilizuje się. Dzięki dobrej sytuacji finansowej zatrudniono w szkole najlepszych nauczycieli. Dbałość o wysoki poziom naukowy łączy się z troską o narodowe i moralne wychowanie uczennic. Realizując społeczną misję do szkoły przyjmuje się od 27% do 54% dziewcząt z biedniejszych rodzin z obniżonym czesnym. Szkoła uzyskuje renomę najlepszej szkoły dla dziewcząt w Łodzi.

Szkoła w l. 1913-1929

W 1914 roku szkoła przenosi się na ul. Piotrkowską 120. W roku szkolnym 1916/17 na ul. Sienkiewicza 35, gdzie pozostanie do 1935 r. Po zakończeniu I wojny w 1920 r. szkoła uzyskuje status gimnazjum państwowego. Ma 8 klas oraz 3 klasy wstępne z przeciętną liczbą 400 uczennic. Największą liczbę uczennic (467) odnotowano w roku 1922/23. W 1920 po raz pierwszy odbyła się w szkole matura.

Tadeusz Czapczyński 1929/34-1939

W związku z pogarszającym się stanem zdrowia Janina Pryssewicz przekazuje w 1929 r. częściowo kierownictwo szkoły Tadeuszowi Czapczyńskiemu byłemu naczelnikowi wydziału szkół średnich Kuratorium Okręgu Szkolnego Łódzkiego. W 1934 r. przekazuje szkołę Janinie Czapczyńskiej, a Tadeusz Czapczyński zostaje jedynym dyrektorem szkoły. Czapczyński daje szkole kolejny impuls rozwojowy realizując m.in. ideę nauki poprzez osobiste doświadczenie. Popularność szkoły rośnie. Liczba uczennic dochodzi do 600.

Liceum, SP, gimnazjum 1929-1939

W związku z rozwojem i wzrostem liczby uczennic szkołę przeniesiono w 1935 r. do nowego budynku przy ul. Narutowicza 50a (dzisiaj Narutowicza 58).
W związku z wprowadzeniem w 1933 r. reformy szkolnej od gimnazjum oddzielono klasy wstępne oraz dwie pierwsze klasy gimnazjalne i utworzono z nich Szkołę Powszechną nr 72 (dyrektorem została Władysława Keniżanka).
W 1937 szkoła otrzymała prawa do prowadzenia liceum humanistycznego i przyrodniczego. Wicedyrektorem szkoły była dr Gryzelda Missalowa.

Drużyna harcerska 1927-1939

Nauczanie wprowadzoną w szkole przez Tadeusza Czapczyńskiego oparło się na konkretach, na eksperymencie, na samodzielnej pracy uczennic. W procesie wychowawczym podstawą były organizacje uczniowskie z samorządem uczniowskim na czele. Istotne znaczenie w tych działaniach miała drużyna harcerska założona w 1927 r. przez nauczycielkę-harcmistrzynię Władysławę Kienieżanką, od 1937 r. prowadzona przez Hannę Dylikową.

Gryzelda Missalowa 1933-1947

Istotny wkład w rozwój szkoły miała dr Gryzelda Missalowa, nauczycielka historii, od 1933 r. wicedyrektor szkoły. Wspierała dyrektora Czapczyńskiego do wybuchu II wojny światowej. Po wojny jako pierwsza podjęła działania na rzecz odbudowy szkoły, jeszcze przed powrotem dyrektora Czapczyńskiego z Generalnej Guberni (z Krakowa) do Łodzi. Po powrocie dyr. Czapczyńskiego ponownie została wicedyrektorem szkoły.
W 1947 roku została zatrudniona w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego. Od 1958 r. była kierownik Katedry Historii Polski XIX i XX w. UŁ. W 1970 roku została profesorem zwyczajnym. Zmarła 13 marca 1978 r.

II wojna światowa 1939-1945

W okresie II wojny światowej szkoła Czapczyńskich została zamknięta. Budynek szkoły został zamieniony w koszary. Większa część nauczycieli i uczniów, w tym dyrektor Czapczyński, wywieziona została na teren Generalnej Guberni.
Natychmiast po zakończeniu okupacji podjęto działania w celu reaktywowania szkoły. Do czasu powrotu dyrektora Czapczyńskiego pracami tymi kierowała Gryzelda Missalowa (przedwojenna wicedyrektorka) i ona też została pierwszym dyrektorem reaktywowanej szkoły. 18 lutego 1945 r. szkoła wznowiła działalność w zdewastowanym i nieopalanym budynku.

Upaństwowienie 1945-1948

Tadeusz Czapczyński powrócił do Łodzi wiosną 1945 r. i natychmiast p. Missalowa przekazała mu obowiązki dyrektora szkoły. W czerwcu 1948 roku szkoła została ostatecznie upaństwowiona. Władze na rok (1948/49) powierzyły funkcję dyrektora państwowego gimnazjum Tadeuszowi Czapczyńskiemu, w następnym roku szkolnym już nie odnowiono z nim umowy.
Tadeusz Czapczyński zmarł 23 października 1948 r. Kilka dni przed śmiercią został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Upaństwowienie 1945-1948

Zaraz po odrodzeniu szkoły w 1945 r. upaństwowiono szkołę podstawową nadając jej numer 161. Prywatną własnością Janiny Czapczyńskiej pozostała szkoła średnia kierowana przez Tadeusza Czapczyńskiego. W maju 1948 uroczyście obchodzono 85-lecie prywatnej szkoły Czapczyńskich i przy tej okazji w Dzienniku Łódzkim ukazał się artykuł ( zdjęcie obok) wychwalający szkołę Czapczyńskich, a już miesiąc później w czerwcu 1948 r. szkoła została upaństwowiona.
Po upaństwowieniu ponownie połączono liceum ze szkołę podstawową 161 i od tego momentu szkoła działała jako 11-letnie XVI Państwowe Gimnazjum i Liceum Żeńskie w Łodzi.

Katastrofa na J. Gardno 1948

18 lipca 1948 roku na jeziorze Gardno miał miejsce wypadek, w wyniku którego utonęło 25 osób w tym 22 nastoletnie harcerki należące do 15. Łódzkiej Drużyny Harcerskiej (tzw. "mała piętnastka"), które były uczennicami XVI Państwowego Gimnazjum i Liceum Żeńskiego w Łodzi (dzisiaj XII LO w Łodzi). Ofiary tej katastrofy w większości spoczywają w jednej kwaterze na cm. św. Józefa przy ul. Ogrodowej w Łodzi.
W 2010 r. p. Wiesława Florczak-Łukaszczyk, nauczycielka, która uczyła dziewczęta z "małej piętnastki", a później opiekowała się ich grobami, poprosiła dyrektora XII LO o przejęcie opieki nad grobami. Od tego czasu uczniowie XII LO przed Dniem Wszystkich Świętych porządkują groby dziewcząt z "małej piętnastki".

Numer 12 (XII) 1951-1956

W roku 1951 szkoła przekazana została Towarzystwu Przyjaciół Dzieci (TD) i zmienia nazwę na XII Ogólnokształcącą Szkołę TDP Stopnia Podstawowego i Licealnego w Łodzi. Wtedy właśnie pojawia się numer XII w nazwie szkoły, który oznacza, że była to 12 szkoła należąca do TDP. Nawet jednak, gdy TDP przestało być właścicielem szkoły (w 1956 r.), numer szkoły pozostawiono przemianowując ją na XII Ogólnokształcącą Szkołę Stopnia Podstawowego i Licealnego w Łodzi. Numer 12 pozostał w nazwie naszej szkoły do dnia dzisiejszego.

Zjazd, imię, sztandar 1959

W 1959 r. postanowiono zorganizować pierwszy powojenny zjazd absolwentek szkoły, który miał być także wstępem do uroczystości z okazji 100-lecia szkoły w 1963 r. Nie jest obecnie wiadomo, czy odbyły się w 1963 uroczystości 100-lecia szkoły, ale zjazd absolwentek w 1959 r. został zrealizowany z powodzeniem. Przy okazji zjazdu absolwentek w 1959 r. nadano szkole imię Stanisława Wyspiańskiego i ufundowano dla szkoły sztandar, który posiadamy do dnia dzisiejszego. Powstał także wówczas hymn szkoły napisany przez Barbarę Pruszczyńską-Janowską, który dzisiaj został zapomniany.

Close